ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਸਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਬੀਬੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤੇ ਵੇਰਵੇ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਬੱਸ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਯਾਦ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਦੀ ਨਰਮਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ।

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘਰ ਵਰਗੀ ਮਹਿਕ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਇੱਟਾਂ-ਗਾਰੇ ਵਾਲੇ ਖਾਸ ਘਰ ਦੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਨਕਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਲੱਭ ਸਕੋ, ਸਗੋਂ ‘ਘਰ’ ਹੋਣ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ - ਨਿੱਘੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ। ਉਹ ਮਹਿਕ ਦੇਸੀ ਘਿਓ, ਪੁਰਾਣੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੀ। ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Subscribe now

“ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।”

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਰਾਤਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਪੱਖਾ ਮੋੜ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਖੜਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਪੱਖਾ ਜਿਸਦੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ। ਅਸੀਂ (ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ) ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ। ਉੱਪਰ ਤਾਰਿਆਂ ਭਰਿਆ ਅਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ। ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਉਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਪੱਖੇ ਦਾ ਖੜਾਕ।

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ। ਇੱਕ ਰਾਜੇ, ਇੱਕ ਚਲਾਕ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੂਰਖ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਇੱਕ ਸਬਕ, ਜੋ ਉਹ ਇੰਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹੋਣ।

ਮੇਰੇ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਅਤੇ ਅੱਜ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆਂ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਬਕ ਯਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਯਾਦ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਉੱਥੇ ਬੈਠਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ। ਉਸ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਖਾਸ ਨਿੱਘ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼।

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਭੂਰਾ-ਨੀਲਾ ਸੀ। ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਂਗ ਸਨ - ਹਲਕੀਆਂ, ਠਹਿਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ। ਇਹ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਰੰਗ ਦੇਖੇ ਹਨ।

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, “ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ, ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।” ਅਤੇ ਉਹ ਸਹੀ ਵੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਕੋਈ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ, ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੜੇ ਸਨ। ਕਾਸ਼, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਚ ਕੀ ਸੀ।

ਉਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾ ਬਣ ਸਕੇ - ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕਲਾਸਰੂਮ, ਤਨਖਾਹ ਜਾਂ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਰੱਖੀ ਨੇਮ-ਪਲੇਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪੜਾਇਆ-ਲਿਖਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਜੋ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਖਾਇਆ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਬੀਬੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ।

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ

ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਉੱਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਾੜਾਂ, ਜੋ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਇੰਝ ਫੇਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਕਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਾਹ ਰਹੀ ਹੋਵਾਂ।

ਮੈਂ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੋਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਨਿੱਘ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਰਮਾਈ। ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ।

ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਵਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹੱਥ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੂਜੀ।

ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਬਾਣੀ

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।

ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਹਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਪੜ੍ਹਨਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਬੱਸ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਕੋਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗੁਟਕਾ ਸਾਹਿਬ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ। ਤੜਕੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ। ਇਹ ਕੋਈ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਠਹਿਰਾਅ ਭਰਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਉਚਾਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ - ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ।

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਪਾਠ ਸਿੱਖਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਂਗ - ਬੜੇ ਸਬਰ ਨਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਏ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਕੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਸੁਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਪਾਠ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭੋਗ।

ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੌੜਾ ਸੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਮਾਅਨੇ ਸਨ, ਤੁਸੀਂ ਲਗਭਗ ਉਸਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਵੇਰਵੇ ਧੁੰਦਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਸੁਪਨਾ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਹਨ।

• ਉਹ ਖੁਸ਼ਬੂ।

• ਉਹ ਹੱਥ।

• ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸੂਟ।

• ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

• ਉਹ ਭੂਰੀਆਂ-ਨੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ।

ਅਤੇ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੰਨੀ ਭੁਲੱਕੜ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਯਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਹੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੀਅ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ। ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ।

ਜੋ ਲੋਕ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਘੜਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੋਣ। ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਬੀਬੀ।

ਕਦੇ ਕਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਓਦੋਂ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਥੋਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ,

ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਮਿੱਠੇ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗੇ ਹੋ ਤੇ ਮੈਂ ਥੋਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

Subscribe now

ਕੁਝ ਦਿਨ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚੀ ਦੇਣੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਚੁੱਪਚਾਪ। ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਬੇਜਾਨੀ। ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਬੈਠਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਧ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਫ਼ੋਨ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਣਾ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

Subscribe now

ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਇਹ ਸਿਖਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰੀਏ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੋਚ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਸਾਡੀ ਅਸਲੀ ਕੀਮਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਬੇਕਾਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਿ ਆਰਾਮ ਕਮਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ “ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ” ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

ਪਰ “ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ” ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਲਿਸਟ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਜੋ ਗੱਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ (ਨਾ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਬਰਨਆਊਟ) ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਸੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵੀ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਬਹਾਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਿੱਸਾ ਹੈ: ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ

ਮੁਸ਼ਕਲ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਉਸਦੇ ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅਹਿਸਾਸ: ਗੁਨਾਹ ਜਾਂ ਪਛਤਾਵਾ। ਅੰਦਰ ਦੀ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਦ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਨਰਜੀ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਕੋਈ ਸਿਆਣਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸ਼ੋਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਆਰਾਮ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾੜਾ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਸਵੇਰ ਦਾ ਰੁਟੀਨ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਮੋਟੀਵੇਸ਼ਨਲ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਹੀਂ।

ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣਾ ਜਿਹਾ ਉਹ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਐਨਰਜੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਖਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਖਾਵਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪੋਸਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੱਕ ਹੈ, ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਦਾ।

ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਗਰਮ ਚੀਜ਼ ਪੀਣ ਲਈ ਬਣਾਓ। ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੇਟ ਜਾਓ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਇਹ ਕੋਈ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਕਸਦ ਹੀ ਇਹੀ ਹੈ: ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉਮੀਦ ਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੇਣਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ

ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਹੈ: ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭੁੱਲ ਜਾਓਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੋਗੇ। ਉਹ ਈਮੇਲ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜੀ, ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਸੁਪਨੇ ਵੱਲ ਤੁਸੀਂ ਵਧ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਸਤ ਦਿਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਖਾਲੀ ਮਨ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਣਾਈ ਹੋਵੇ। ਸਿਰਫ਼ ਕੁਆਲਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਸ਼ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇਜਾਜ਼ਤ

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਲਿਖਤ ਅਜਿਹੇ ਦਿਨ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਉਸੇ ਐਨਰਜੀ ਨਾਲ ਜੀਓ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠੇ ਹੋ।

ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਿਊਂਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰ ਰਹੇ ਹੋ।

ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

✦

Subscribe now

ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਆਮ ਜਿਹੇ ਦਿਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਮੰਗਦੀ ਹੈ: ਕਿ ਬੱਸ, ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕ ਜਾਓ।

ਪਤੀਲਾ ਗੈਸ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕੱਪ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਮੱਗ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਲੀਕੇਦਾਰ ਕੱਪ, ਜੋ ਚਾਹ ਪੀਣ ਦੇ ਇਸ ਪਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰਿੱਝਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੁੱਧ ਦਾ ਰੰਗ ਸੁਨਹਿਰੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ, ਬਾਰੀ ਦੇ ਕੋਲ, ਜਾਂ ਬੈੱਡ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਨਿੱਘੀ ਧੁੱਪ ਕਿਸੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।

ਤੇ ਫਿਰ, ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ, ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁੱਖ ਹੈ।

Subscribe now

ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ

ਚਾਹ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਆਮ ਸੋਚ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਖੜ੍ਹੇ ਮਸਾਲੇ ਤੇ ਅਸਲੀ ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਾਹ ਰਿੰਨ੍ਹਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੋ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਪਰਫ਼ੈਕਟ ਚਾਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੀਝ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ: ਇਲਾਇਚੀ, ਦਾਲਚੀਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੁਕੜਾ, ਜੇ ਮਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਕੁੱਝ ਦਾਣੇ, ਤੇ ਸਿਆਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਰਕ। ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਹਲੀ ਦੇ, ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਿਸ ਸਬਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਬਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉਤਾਵਲੇਪਨ ਦੇ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਿਊਣਾ।

ਗਰਮ ਕੱਪ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਜਾਦੂ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਢੇ ਢਿੱਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਤਣਾਅ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਕਿਤਾਬ ਹੁਣ ਕੋਈ ਬੋਝ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੱਦਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਸਕੂਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਚੋਣ

ਹਰ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ਾਂਤ ਦੁਪਹਿਰ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ—ਤੇਜ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰੂਹ ਕੰਬਾਊ ਮੋੜ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਰੁਕੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਕੂਨ ਭਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਸਦਕਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਲੇਖ ਜੋ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾਵਲ ਜਿੱਥੇ ਆਲਾ-ਦੁਆਲਾ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਹਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਘਰਾਂ ਬਾਰੇ, ਮੌਸਮਾਂ ਬਾਰੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਲੱਭ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ।

ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ‘ਘਰ ਵਰਗਾ’ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸੌਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਇਨਸਾਨ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਲਈ ਉਸਦਾ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ।

ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕੋਲ ਅਸੀਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਿੱਘ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ।

ਸੱਚਮੁੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ।

ਇਸ ਸ਼ਾਂਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੰਗ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦੇ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੈਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੜੀ ਰੀਝ ਨਾਲ ਦਾਲ ਰਿੰਨ੍ਹਣੀ ਤੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਤੜਕਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਹ ਦੇ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਦੂਜਾ ਕੱਪ ਬਣਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੁਝੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਹਰ ਘੰਟੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਹਲੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਗਰਮ ਚਾਹ ਦੇ ਕੱਪ ਨਾਲ ਮੁਮਕਿਨ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸੱਦਾ

ਚਾਹ ਬਣਾਓ। ਕਿਸੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਬੈਠੋ। ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਖੋਲ੍ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਾ ਮੰਗੇ।

ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣੀ ਹੈ।

ਪਰ ਇਹ ਦੁਪਹਿਰ, ਇਸ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਧੁੱਪ, ਇਸ ਕੱਪ ‘ਚੋਂ ਉੱਠਦੀ ਭਾਫ਼, ਤੇ ਉਹ ਸਫ਼ਾ ਜੋ ਹੁਣ ਪਲਟਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ-ਕੱਲ ਕੀ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ? ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੋ!

Share

ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ — ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਗੱਲ, ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਬਦਲਦੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋ। ਸ਼ਾਇਦ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ। ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਬੇਚੈਨੀ। ਇੱਕ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਸੱਲੀ। ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਕਹਿਣ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹੋ:

”ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਨਾ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ।”

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਲਈ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ ਪਵੇ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਬੋਝ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਕਮੀ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ।

ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸਿਖਾਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।

Subscribe now

ਉਹ ਝੂਠ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ

ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਅਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਜਾਏ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਣ ਦੇ ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਛੇਤੀ ਰੋ ਪੈਂਦੇ ਹੋ? ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ‘ਸੈਂਸਟਿਵ’ ਹੋ।

ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ‘ਅਗਰੈਸਿਵ’ ਹੋ।

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ‘ਡਰਾਮੇਬਾਜ਼’ ਹੋ।

ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬਦਲਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਗੇੜ ਕੇ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ‘ਸਵੀਕਾਰਨ ਯੋਗ’ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਪੀ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋ ਗਏ — ਦੁੱਖ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਤਾਂਘ, ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਜੋ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।

ਅਤੇ ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਅਸੀਂ “ਮਜ਼ਬੂਤ” ਹੋਣਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ: ਕਿਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਬਸ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਸਟੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਸਾਡੇ ਜਬਾੜੇ ਵਿੱਚ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੜੇ ਸਬਰ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਾ ਬਚੇ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ

ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਨ।

ਹਰ ਭਾਵਨਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁੱਸਾ ਅਕਸਰ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਉਦਾਸੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਨਾ ਸਕਦੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮਾਇਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਘਬਰਾਹਟ ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਈਰਖਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਕਸਰ ਉਸ ਇੱਛਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੰਨਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੋਣ ਬਾਰੇ

ਆਓ ਰੋਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹੰਝੂਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਨਸਾਨੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਹੰਝੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰੋਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਟੁੱਟ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ‘ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ’ ਜਿਸਦਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੋਂਦੇ। ਉਹ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਰੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਏ।

ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਇਰਾ ਹੈ।

ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਫਰਕ

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਾਰੀਕ ਫਰਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਹਰ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋਣ ਦੇਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੈਠਦੇ ਹੋ। ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬੁੱਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਣਾ।

ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਝ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਮੈਸੇਜ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਮਕਸਦ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਕਸਦ ‘ਵਧੇਰੇ ਹੋਸ਼’ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਇਨਸਾਨ ਬਣਨਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਬਿਨਾਂ ਉਸਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸਨੂੰ ਝੁਠਲਾਏ।

ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਡੂੰਘਾਈ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ

ਜੋ ਲੋਕ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਵੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਰਜਣਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਖੂਬੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਦੋਸਤ, ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤਾਕਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਹੋਣ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਡੱਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ। ਜੋ ਭਾਵੁਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਣ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੀ ਰਹਿਣ।

ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੱਦਾ

ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ — ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸਦੇ ਲਈ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸਦੇ ਬਹਾਨੇ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ — ਬਸ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕੋ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ: ‘ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?’

ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਜਵਾਬ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਾਣ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਓ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਤੁਹਾਡਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਸਾਰ ਕੋਈ ਤੂਫਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਣਾ ਪਵੇ।

ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਹਿਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਿਆਰ ਸਹਿਤ,